30 januari 2011 Veel 'Denen' en wilde zwanen In de afgelopen dagen telden medewerkers van het Staatsbosbeheer veel kleine zwanen ('Denen') en wilde zwanen in De Biesbosch. Op een gegeven ogenblik bleef de teller steken op ruim 700 kleine- en zo'n 300 wilde zwanen. De vogels pendelen tussen de Noordwaard en plas-dras staande graslandpolders in de Sliedrechtse Biesbosch. Sommige polders staan nog altijd blank door de hoge, recente afvoer van de Rijn.
Hoge aantallen
Wilde zwanen broeden in Noord-Europa. IJslandse vogels (zo'n 17.000 exemplaren) overwinteren grotendeels in het Verenigd Koninkrijk, die uit Noord- en Noordoost-Europa vooral in Zuid-Zweden, Denemarken en Noord-Duitsland. Tijdens de afgelopen vorstperiode, verbleven deze fraaie zwanen ook regelmatig tussen de tienduizenden fouragerende wilde ganzen in De Noordwaard. Soms liet zo'n clubje wilde zwanen zich vanaf de weg goed vanuit de auto bekijken (en fotograferen). Het verhaal gaat dat door overvloedige sneeuwval in Engeland veel wilde zwanen doorvlogen naar ons land. Zulke hoge aantallen wilde- en kleine zwanen werden nog niet eerder in De Biesbosch vastgesteld.
Halsbanden
Kleine zwanen, verblijven net als wilde zwanen, alleen 's winters in ons land. De sneeuwwitte vogels verblijven op veenweiden, akkers en uiterwaarden. In gebieden met vrij ondiep water, zoals het Veluwemeer en Lauwersmeer, eten ze vooral de winterknolletjes van fonteinkruiden. Elke kleine zwaan is anders, hoewel dat op het eerste gezicht misschien niet zo lijkt. Maar het gele patroon op de donkere snavel is bij ieder individu verschillend. Onderzoekers kunnen hierdoor vele honderden zwanen uit elkaar houden - een heel gepuzzel! In De Biesbosch zijn kleine zwanen gezien met gele of blauwe halsbanden. Soms zijn die met telescopen relatief gemakkelijk af te lezen. Zo zijn er geringde vogels gezien uit Oost-Duitsland. Een andere keer ging het om kleine zwanen uit de ten zuiden van Nova Zembla liggende Petsjora Delta. Tijdens hun enorme reis zijn kleine zwanen op wetlands aangewezen om weer op krachten te komen. De Biesbosch, in vergelijking met buitenlandse gebieden toch relatief klein van oppervlakte, draagt daar dus ook zijn steentje aan bij. Kleine zwanen hebben iets gemeen met wilde zwanen. Beide soorten beschikken over een verbazend mooi geluid. Het schallende getoeter doet denken aan desolate gebieden, aan verlaten arctische toendra's waar de vogels broeden.
23 januari 2011 Op polderkaden ligt heel veel 'deek' Door een flinke Rijnafvoer staan diverse graslandpolders in De Biesbosch blank. Medewerkers van het Staatsbosbeheer lozen het water met windmolens en klepduikers uit de polders op het buitenwater. Met het zakken van het water komt polderland geleidelijk weer tevoorschijn. Hazen kunnen daardoor in de graslanden weer beter uit de voeten.
Aangespoelde rommel
Op polderkaden ligt een dikke laag 'deek', aangespoelde rommel zoals plastic emmers en jerrycans aangevuld met spuitbussen, stukken touw, rietstengels, boomtakken en houten balken. In het voorjaar worden er door vrijwilligers acties op touw gezet, om de aangespoelde zooi te verzamelen en te verwijderen. Tijdens een wandeling door kletsnat polderland zie ik een haas zitten op een kade. Tussen aangespoelde rietstengels koestert het dier zich in de winterzon. Het dier laat me tot op een meter of vijf, zes naderen. We turen elkaar maar eens indringend aan. Slechts de snorharen zie ik af en toe bewegen. Het dier geniet intens van de zon, want af en toe zakken zijn oogleden dicht. Leuk om zo'n dier van dichtbij te kunnen bekijken. Na verloop van tijd gaat de haas er op een sukkeldrafje vandoor, waarbij regelmatig wordt gestopt om van de vegetatie te eten. Een paar dagen geleden stond hier alles nota bene onder water. Nu tel ik met gemak ruim 50 hazen in twee poldergebieden. De beesten zijn dus blijkbaar goed ingespeeld op hoge waterstanden.
Watervogels
Als polders onder water staan zijn die gebieden niet zo aantrekkelijk voor watervogels. Als de waterstanden in die polders geleidelijk zakken of als het polderland nèt droog valt des te meer. Op de Thomaswaard hebben zich duizenden vogels verzameld. Door mijn kijker zie ik kolganzen, grauwe ganzen, brandganzen, kieviten, goudplevieren, wulpen en kokmeeuwen. Bij normale omstandigheden is de Thomaswaard helemaal niet zo'n vogelrijk gebied, maar nu bulkt het van de vogels. Een mooi gezicht!
16 januari 2011 Rijnwater stroomt over Dordts polderland Het was fantastisch in Polen. Veel wisenten. Voor schuilhutten zaten diverse zeearenden op fotografeerbare afstand. Verder is Noordoost-Polen leeg. Oneindige bossen en heel veel bouwland met hier en daar houten huizen. Prachtige, deels bevroren rivieren met kletsnatte uiterwaarden. Wat dat laatste betreft kunnen we in De Biesbosch ook ons hart ophalen. De Rijn en de Maas voeren immers veel water af. Door de hoge waterstanden stroomt er Rijnwater over Dordts polderland.
Aanzienlijk ingeperkt
Collega Thomas van der Es twitterde van de week al dat het natuurontwikkelingsgebied Noordwaard I onder water was verdwenen. Op de oostpunt van het Eiland van Dordrecht stonden graslandpolders zoals de Hengstpolder, de Louw Simonswaard en het Kraaienest blank. Ook de Thomaswaard was kletsnat. Dit kwam echter niet door de hoge waterstanden, maar door kwel- en regenwater. Hoge waterstanden en hazen gaan niet zo goed samen. De bewegingsruimte voor deze zoogdieren wordt dan behoorlijk ingeperkt. Bij de Hengstpolder aangekomen, zie ik met mijn verrekijker in de verte een paar mannen in de weer. Een hond loopt in het rond. Zodra het groepje mijn dienstboot ziet trekken ze een aluminiumbootje snel het water in en via de Nieuwe Merwede zijn de vogels snel gevlogen. Zeer waarschijnlijk ging het bij deze actie niet alleen om de hazen te 'redden'...
Binnenzee
Ook de Louw Simsonswaard is veranderd in een binnenzee en er dobberen duizenden kolganzen. Het Kraaienest stroomt via de Nieuwe Merwede vol. Boven het water scheren honderden kokmeeuwen en er vliegen diverse buizerds en torenvalken. Bij zulke waterstanden is er voor die vogels allicht wat te halen. Muizen en mollen worden door de hoge waterstanden gedwongen om hogere en drogere terreingedeelten op te zoeken. De meeuwen en de buizerds maken er dankbaar gebruik van.
8 januari 2011 Het 'ganzenhotel' is 'volgeboekt' In ons land overwinteren bijna een miljoen ganzen. Deze toename wordt in de agrarische wereld met argusogen gevolgd. Meer ganzen betekent immers meer kans op schade aan landbouwgewassen. Akkerbouwer Sjaak Baelde (54) uit Werkendam, probeert juist zoveel mogelijk ganzen naar zijn land te lokken. "Mijn bietenakker fungeert als een soort 'ganzenhotel', waar de ganzen wèl mogen vreten."
Zwart van de ganzen
Baelde probeert 's winters in de Happenhennip, een landbouwpolder in de Noordwaard, zoveel mogelijk ganzen naar zijn bietenakker te lokken. Hij oogst bewust niet al zijn 'peejen' (suikerbieten), maar laat ongeveer 2,5 hectare voor de ganzen staan. "Van de peejen sla ik wel de koppen er af, zodat de ganzen er gemakkelijk bij kunnen" zegt Baelde voordat hij in zijn tractor stapt. "Vanuit mijn huis zie ik de ganzen gaan en komen. Zo veel ganzen, het is en blijft een bijzonder indrukwekkend gezicht. Ik houd me niet zo bezig met de verschillende soorten. Ik word er tenslotte niet voor betaald om dat te achterhalen. Boeren uit de omgeving lijken echter alleen maar oog te hebben voor de enorme aantallen die hier komen. Ze vrezen een toename van het aantal ganzen. Maar door mijn beheer, waarvoor ik van Rijkswaterstaat een vergoeding krijg, vrijwaar ik juist andere boeren in de omgeving van ganzenbezoek en dus van vraatschade". Op deze druilerige winterdag ziet het perceel achter de tractor zwart van de ganzen. Het ganzenhotel van Baelde is 'volgeboekt' en trekt heel wat bekijks. Regelmatig stoppen er vogelaars en fotografen. Het bewust dirigeren van ganzen naar bepaalde percelen is makkelijker gezegd dan gedaan. "Ik doe dit al zo'n negen of tien jaar. In het begin zaten er slechts een paar nijlganzen en was het een lustoord voor reeën. Geleidelijk namen de aantallen ganzen echter toe."
Spanning
Vanuit landbouwkundig opzicht kun je niet jaren achtereen op hetzelfde perceel suikerbieten verbouwen. Het komt de groei niet ten goede en ten tweede krijg je te maken met ziektes. Het ganzenhotel verkast dus regelmatig. Een paar jaar geleden bewerkte Baelde een perceel pal langs de Bandijk. Iedereen twijfelde of daar ook ganzen op af zouden komen. "Maar ze kwamen in grote getalen. Van de voorbij razende auto's trokken de vogels zich niets aan. Tussen de landbouw en een organisatie als Staatsbosbeheer zit altijd wel wat spanning. De praktijk wijst hier uit dat de belangen dichtbij elkaar liggen, elkaar zelfs kunnen versterken."
3 januari 2011 Oklahoma barbecue smoker Bij de actie Hart voor Natuur deelden medewerkers van het Staatsbosbeheer gisteren warme chocolademelk uit aan wandelaars in het bosgebied De Elzen bij Dordrecht. Op een zelf in elkaar geflanste Oklahoma barbecue smoker werd het bruine goedje warm gehouden. Het gevaarte trok uiteraard veel bekijks.
Nieuwjaarsreceptie
"Toen de vuilnisbakken in dit gebied werden vervangen door ondergrondse afvalcontainers kreeg ik het idee om iets met die oude, ronde vuilniskokers te gaan doen" zegt Staatsbosbeheerder Gert van der Linden. Op internet had hij er het nodige over gezien en gelezen. "Ik ben toen maar eens wat gaan tekenen en laste een paar van die dingen aan elkaar. Het was best nog een heel werk. Onderling spreken wij eigenlijk over de Biesbosch Barbecue Smoker waarbij wij de afkorting SBB voor de gein omdraaien."
Bij een normale barbecue is doorgaans het vlees aan de buitenkant gaar en aan de binnenkant rauw. Op de Oklahoma barbecue smoker heeft het vlees echter geen rechtstreeks contact met het vuur en dat komt het garingsproces ten goede. "Bovendien maakte ik er aan de linkerkant een buis op, waarin ik vis kan roken" voegt Van der Linden eraan toe. Het personeel van regio zuid kan de Oklahoma barbecue smoker binnenkort bekijken. Op de aanstaande nieuwjaarsreceptie, op de Emmahoeve in de Noordwaard, zal er immers menig stukje vlees of vis in worden bereid.
2 januari 2011 Hart voor Natuur Hart voor Natuur, een coalitie van ruim twintig natuur- en milieuorganisaties, roept Nederland op om 2 januari een activiteit in de natuur te ondernemen om stelling te nemen tegen het beleid van het kabinet-Rutte. In ruim honderd gebieden verspreid door heel Nederland staan boswachters, natuurgidsen en vrijwilligers die dag klaar om belangstellenden wegwijs te maken in de Nederlandse natuur (www.hartvoornatuur.nu).
Dat heeft het Zuid-Hollands Landschap donderdag namens Hart voor Natuur gemeld. Volgens de natuurorganisaties wil het kabinet-Rutte het budget voor de natuur bijna halveren. Deze aangekondigde bezuinigingen van 300 miljoen euro per jaar zijn volgens Hart voor Natuur "zo ingrijpend dat de natuur en het landschap dat de Nederlanders zo koesteren, nooit meer hetzelfde zullen zijn." De coalitie begrijpt dat er bezuinigd moet worden. "Maar dit is afbraak", stellen de partijen.
De protestdag op 2 januari is volgens de coalitie het begin van een estafette-actie richting de Provinciale Statenverkiezingen, begin maart. De verschillende organisaties zullen ieder op hun eigen wijze aandacht vragen voor wat er op het spel staat voor natuur en landschap. In de Dordtse regio deelden medewerkers van het Staatsbosbeheer warme chocolademelk uit aan wandelaars in het bosgebied De Elzen. Natuurlijk werd tevens de aandacht gevraagd voor de ingrijpende bezuinigingen. Minder geld betekent immers minder beheer, minder maaien, minder toezicht, geen vervanging van gebrekkige recreatieve voorzieningen (zoals aanlegsteigers) of minder openluchtmeubilair (picknickbanken etc.).
In Hart voor Natuur zijn onder meer Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Milieudefensie, Natuur en Milieu, de Vlinderstichting, 12Landschappen, SOVON Vogelonderzoek en Vogelbescherming Nederland verenigd. Een groot deel van de Kamer heeft eerder al aangegeven dat het kabinet-Rutte te veel wil bezuinigen op de natuur.
In de afgelopen dagen telden medewerkers van het Staatsbosbeheer veel kleine zwanen ('Denen') en wilde zwanen in De Biesbosch. Op een gegeven ogenblik bleef de teller steken op ruim 700 kleine- en zo'n 300 wilde zwanen. De vogels pendelen tussen de Noordwaard en plas-dras staande graslandpolders in de Sliedrechtse Biesbosch. Sommige polders staan nog altijd blank door de hoge, recente afvoer van de Rijn. 
Door een flinke Rijnafvoer staan diverse graslandpolders in De Biesbosch blank. Medewerkers van het Staatsbosbeheer lozen het water met windmolens en klepduikers uit de polders op het buitenwater. Met het zakken van het water komt polderland geleidelijk weer tevoorschijn. Hazen kunnen daardoor in de graslanden weer beter uit de voeten. 
Het was fantastisch in Polen. Veel wisenten. Voor schuilhutten zaten diverse zeearenden op fotografeerbare afstand. Verder is Noordoost-Polen leeg. Oneindige bossen en heel veel bouwland met hier en daar houten huizen. Prachtige, deels bevroren rivieren met kletsnatte uiterwaarden. Wat dat laatste betreft kunnen we in De Biesbosch ook ons hart ophalen. De Rijn en de Maas voeren immers veel water af. Door de hoge waterstanden stroomt er Rijnwater over Dordts polderland. 
In ons land overwinteren bijna een miljoen ganzen. Deze toename wordt in de agrarische wereld met argusogen gevolgd. Meer ganzen betekent immers meer kans op schade aan landbouwgewassen. Akkerbouwer Sjaak Baelde (54) uit Werkendam, probeert juist zoveel mogelijk ganzen naar zijn land te lokken. "Mijn bietenakker fungeert als een soort 'ganzenhotel', waar de ganzen wèl mogen vreten." 
Bij de actie Hart voor Natuur deelden medewerkers van het Staatsbosbeheer gisteren warme chocolademelk uit aan wandelaars in het bosgebied De Elzen bij Dordrecht. Op een zelf in elkaar geflanste Oklahoma barbecue smoker werd het bruine goedje warm gehouden. Het gevaarte trok uiteraard veel bekijks.
Hart voor Natuur, een coalitie van ruim twintig natuur- en milieuorganisaties, roept Nederland op om 2 januari een activiteit in de natuur te ondernemen om stelling te nemen tegen het beleid van het kabinet-Rutte. In ruim honderd gebieden verspreid door heel Nederland staan boswachters, natuurgidsen en vrijwilligers die dag klaar om belangstellenden wegwijs te maken in de Nederlandse natuur (www.hartvoornatuur.nu).
